Dinsdag 3 april 2018 (iCal)


Aanpassen aan een warmer wordende wereld

Marcel Visser
Universiteit Wageningen, Leerstoelgroep Food Quality & DesignNederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) Wageningen, afdeling Dierecologie, Rijksuniversiteit Groningen, afdeling Chronobiologie, Universiteit Wageningen, afdeling Fokkerij en Genetica

 

Nederland wordt warmer en dat heeft gevolgen voor de natuur. Eén van de meest in het oog springende gevolgen is dat planten vroeger bloeien, trekvogels eerder terugkomen en kikkers vroeger in het voorjaar uit hun winterrust komen.
De fenologie van de natuur is aan het schuiven.

 

Maar niet alle soorten schuiven even snel. Planten en herbivoren schuiven twee keer zo snel als de predatoren.
De afstemming van de fenologie in voedselketens raakt dus verstoord: klimaatverandering leidt tot ecologische relatieproblemen.

 

Wij onderzoeken deze relatieproblemen in de voedselketen eik -wintervlinder - koolmees / bonte vliegenvanger. We constateren dat de koolmees (de predator) zijn eileg-datum minder snel opschuift dan de datum voor het uitlopen van de eik (de plant) en voor het uitkomen van de wintervlinder-eieren (de herbivoor).
We onderzoeken hoe snel de koolmees zich kan aanpassen en, als dat niet snel genoeg gaat, wat de gevolgen daarvan zijn voor de populatie.
We maken daarbij o.a. gebruik van onze veldstudie aan koolmezen in het Nationale Park de Hoge Veluwe, een studie die al in 1955 gestart is.

Om te onderzoeken of de verschuiving van de fenologie van de koolmees werkelijk te langzaam verloopt, hebben we selectielijnen gecreëerd van vroeg en laat leggende mezen, met behulp van genomic selection. Daarnaast bestuderen we het broedsucces van dieren van deze selectielijnen in het wild: door deze kunstmatige selectie kunnen we 'koolmezen uit de toekomst' in het wild bestuderen.

 

In de lezing wordt ons onderzoek aan de koolmees getoond en wordt de fenologie van de wintervlinder en de bonte vliegenvanger besproken.

 


 

Marcel Visser is evolutionair ecoloog. Hij is afdelingshoofd Dierecologie bij het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOOKNAW) en hoogleraar Seizoenstiming van Gedrag aan de Rijksuniversiteit Groningen en Ecological Genetics aan Universiteit Wageningen.
Marcel Visser studeerde biologie aan de Universiteit Leiden waar hij in 1992 ook promoveerde.
Marcel Visser heeft momenteel een ERC Advanced Grant en hij is sinds 2017 lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.


Email: : m.visser@nioo.knaw.nl